Myślałem, od czego zacząć, żeby jasno i wyraźnie zwrócić Twoją uwagę na to, że zabezpieczenie się pod względem prawnym jest szalenie istotne i przekłada się na każdy etap Twojej działalności – a przede wszystkim na kwestię pieniędzy. Odpowiedzieć Ci na pytanie, które nie raz zadają sobie wykonawcy – Jakie dowody musi mieć w sądzie wykonawca?
No właśnie pieniędzy – czyli zysku, który jest Twoim celem jako wykonawcy – przedsiębiorcy.
Dzisiaj więc o pieniądzach, a dokładnie o tym, jak skutecznie dochodzić zapłaty w sądzie za wykonane prace i jak się zabezpieczyć przed procesem.
Od czego więc zacznę – od przykładu, bo przykłady do nas najlepiej trafiają:
Po wykonaniu prac wykończeniowych w nowo powstałym osiedlu inwestor odmówił wykonawcy wypłaty ok. 200 tys. zł, twierdząc, że wykonane przez niego roboty „nie spełniają standardów”. Jakich standardów – no tego już oczywiście nie wyjaśnił. Posłużył się ogólnikiem i odmówił zapłaty. Kontakt się urwał.
Problem w tym, że żadnych oficjalnych zastrzeżeń nie zgłaszano przez cały czas trwania robót. Było to po prostu jego niczym niepoparte przekonanie.
Jaka była reakcja wykonawcy?
Wykonawca wyjął dokumentację, podpisane bez uwag protokoły odbioru, podpisane aneksy na roboty dodatkowe, korespondencje mailową, zgody na materiały i potwierdzenia certyfikatów i wystąpił z pozwem o zapłatę.
Był w pełni przygotowany.
Miał komplet dokumentów i wszystkie podpisy – czyli mógł odeprzeć każdy atak i zarzut ze strony inwestora.
Ta historia pokazuje, jak ważne są dowody w sporze z inwestorem. Wygrywa ten, kto potrafi się zabezpieczyć pod względem prawnym, najlepiej już na etapie podpisywania umowy o roboty budowlane.
Krąży wśród prawników, i też w sieci, takie powiedzenie, smutne niestety, ale prawdziwe, że „w sądzie nie chodzi o sprawiedliwość, ale o to kto ma lepsze dowody”.
Wykonawca nieprzygotowany na starcie jest na słabszej pozycji – więc dziś o tym, jak być tym przygotowanym wykonawcą.
Co należy przygotować i o czym pamiętać w czasie robót?
… czyli myślenie o sporze z inwestorem, kiedy spór jeszcze nie istnieje.
Dobra umowa
Moje ulubione powiedzenie, które przejawia się na moim blogu dość często to – podstawa to umowa!
Umowa to podstawa, bo ma chronić nie wtedy, kiedy prace przebiegają prawidłowo i w miłej atmosferze, a wykonawca z inwestorem to idealni partnerzy na placu budowy.
Zadbaj o chroniącą Twoje interesy umowę, a to już serio połowa sukcesu.
To wszystko, o czym piszę to zabezpieczenie wykonawcy przed procesem.
Aneksy i potwierdzenia na roboty dodatkowe plus ustalenie rozliczenia robót dodatkowych (w szczególności zapłata za roboty dodatkowe przy ryczałcie)
Wiem o tym, że procesu budowlany jest dynamiczny, wiem o tym, że wiele decyzji podejmuje się w ciągu chwili i jest to konieczne, a dla Ciebie najważniejsze to wykonać w terminie i prawidłowo roboty budowlane. To fakty.
Ale kiedy coś pójdzie nie tak, zostajesz z niczym bez żadnej amunicji. Zacznij więc w trakcie wykonywania robót zbierać amunicję na czas walki z inwestorem.
Jeżeli w tym dynamicznym procesie budowlanym pojawią się roboty dodatkowe – zadbaj o aneks, a przynajmniej o ustalenie zakresu robót i wynagrodzenia w formie co najmniej mailowej.
Protokoły odbioru, potwierdzenia dot. materiałów, potwierdzenie informowania o błędach w dokumentacji
Kompletuj i dopilnuj wszystkich ww. dokumentów. Zadbaj o podpisy osób upoważnionych (inwestora, kierownika budowy itp.) na właściwych dokumentach. Każda ważna informacja musi pójść do inwestora w formie dokumentowej – jeżeli nie jest możliwa forma pisemna, to zadbaj, chociaż o maila lub sms.
Proces gospodarczy w budownictwie
Zasady procesu sądowego „zwykłego” różnią się od tych dotyczących sporów pomiędzy przedsiębiorcami i bardzo zależy mi na tym, żebyś dobrze to zrozumiał. Procesy gospodarcze to sprawy sądowe pomiędzy dwiema stronami, z których każda jest przedsiębiorcą.
Proces gospodarczy jest tak skonstruowany, aby przyspieszyć i usprawnić rozstrzyganie sporów między przedsiębiorcami. Jak ma go przyśpieszyć?
Jest większy nacisk na dowody w formie dokumentowej i tzw. prekluzję dowodową.
Co to w praktyce dla Ciebie oznacza? Oznacza to, że spóźnione dowody mogą zostać pominięte przez sąd. Wszystko musisz podać w pozwie i niczego nie pomijać. Wszystkie dowody muszą mieć formę dokumentową, a powoływanie świadków to całkowity wyjątek, kiedy są jeszcze jakieś niewyjaśnione okoliczności. Dlatego tak ważne jest, aby wszystkie dowody w sporze z inwestorem budowlanym były w formie dokumentowej.
Dam Ci znowu przykład, żeby wyjaśnić Ci, co oznacza brak dokumentów.
Dochodzisz zapłaty za roboty dodatkowe. Miałeś umowę ryczałtową. Ustaliłeś z inwestorem zakres i wynagrodzenie, oczywiście na szybko i ustnie na placu budowy, bo goniły terminy. Inwestor powiedział Ci, że zapłaci w ostatecznym rozliczeniu. Powiedział to przy Twoich pracownikach.
I nie zapłacił.
Idziesz do sądu bez żadnego dokumentu, w którym jest mowa o zapłacie za roboty dodatkowe przy ryczałcie.
A sąd oddala wnioski o dopuszczenie dowodów ze świadków, bo to postępowanie gospodarcze a Ty nie masz niczego w formie dokumentowej żeby wygrać spór z inwestorem.
Na sam koniec sąd oddala powództwo – nie zasądza Ci ani złotówki.
Dokument, dokument i jeszcze raz dokument.
Tak na marginesie, pracowałem kiedyś w kancelarii z osobą, która wcześniej była pracownikiem sądu. Powiedziała mi kiedyś, że sędziowie uwielbiają papierki, bo łatwiej jest im rozstrzygnąć spór. Im więcej, tym lepiej.
Jakie dowody musi mieć w sądzie wykonawca – dokładnie takiego rodzaju.
Dowody w sporze z inwestorem budowlanym
Jakie dowody musi mieć w sądzie wykonawca konkretnie
Podam Ci przykładowy katalog dowodów, o jakich sporządzaniu powinieneś pamiętać podczas wykonywania robót!
Wizja mojego bloga to przekazywanie mojej wiedzy i doświadczenia przez opisy zasad i dołączone do tego praktyczne przykłady – czyli połączenie wiedzy i praktyki, żeby wszystko było dla Ciebie w pełni zrozumiałe.
Jakie dowody trzeba mieć, żeby wygrać w sądzie z inwestorem?
Poniżej praktyczne przykłady, jakie dowody w sprawie o roboty budowlane są Ci potrzebne:
- Umowa o roboty budowlane/podwykonawcze wraz ze wszystkimi aneksami.
- Protokoły odbioru robót (częściowych i końcowego), zwłaszcza te podpisane przez inwestora.
- Dziennik budowy (jeśli prowadzony), odnotowujący postępy prac, zdarzenia, polecenia.
- Dokumentacja fotograficzna i nagrania wideo z placu budowy, dokumentujące postęp prac i jakość wykonania.
- Korespondencja mailowa i SMS-owa potwierdza ustalenia z inwestorem, potwierdza zgłoszenia potwierdzająca ustalenia, zgłoszenia, wezwania do zapłaty.
- Faktury VAT wystawione inwestorowi, wraz z potwierdzeniami ich doręczenia.
- Dowody poniesionych kosztów (faktury zakupu materiałów, umowy z podwykonawcami, listy płac pracowników).
Większość z tych dowodów na górze to pewnego rodzaju dokumenty. Jeżeli więc o to zadbasz, to będziesz miał zachowaną formę dokumentową i idealny podkład pod ewentualny proces.
Jak widzisz – szanse na wygraną są największe, kiedy mamy jak to mówił mój znajomy z poprzedniej pracy „papierek”.
Dostałem kiedyś od Klienta pytanie, jak wygrać sprawę z inwestorem budowlanym.
Jakie dowody musi mieć w sądzie wykonawca – praktyczne wskazówki
Pamiętaj, że zabezpieczenie prawne wykonawcy zaczyna się na długo przed pierwszym problemem z płatnością.
Dlatego tak ważne jest skonsultowanie zarówno umowy, jak i dalszych dokumentów z prawnikiem, którego praca polega na wybieganiu do przodu, przewidywaniu ruchu przeciwnika i tworzeniu umowy nie na dobre, ale na złe czasy (czyli konfliktu).
Ktoś pewnie z Was pomyśli, że już od samego początku mam zakładać, że ktoś mnie oszuka. Nie, nie zakładaj. Szczerze mówiąc większość kontrahentów to ta uczciwa.
Nie zakładaj, że ktoś Cię oszuka, ale zakładaj, że będziesz musiał dochodzić zapłaty od inwestora przymusowo i przygotuj się na to. Jeżeli wszystko pójdzie dobrze, to przecież nie będziesz musiał z tego podkładu korzystać. Ale jeżeli nie pójdzie, to już od samego początku sporu będziesz spokojny, że nie jesteś na starcie na przegranej pozycji.
Im lepiej udokumentujesz każdy etap prac i każdą decyzję, tym większe masz szanse na pomyślne rozstrzygnięcie sprawy.
Jeżeli chcesz wiedzieć, jakie dowody musi mieć w sądzie wykonawca – zgłoś się do mnie, a wspólnie dopniemy Twoją umowę o roboty w taki sposób, aby było to możliwe. Wspólnie później będę czuwał nad „papierkami” w trakcie wykonywania robót.
Na każdym etapie robót, gdzie trzeba coś sformalizować (czyli moim zdaniem dość często), skorzystaj z porady prawnika – zaoszczędzić to może wielu straconych pieniędzy i nerwów.
Michał Książek
radca prawny
Zdjęcia: Wesley Tingey, Pixabay
***
Roboty dodatkowe – część II. Rozliczenie robót dodatkowych
Obiecana część II najważniejszych informacji o rozliczeniu robót dodatkowych, czyli o tym, o co najczęściej pytają moi Klienci i z czym związana jest większość sporów w trakcie wykonywania robót.
O robotach dodatkowych budowlanych – co to są roboty dodatkowe, pisałem w moim wpisie Roboty dodatkowe.
Tak jak obiecałem dzisiaj rozwinięcie i pewne wskazówki praktyczne dla każdego wykonawcy. A widzę, że wielu wykonawców nie wie, jak rozliczać roboty dodatkowe [Czytaj dalej…]