Michał Książek

radca prawny

Doradzam wykonawcom oraz podwykonawcom robót budowlanych w ich bieżącej działalności, ze szczególnym uwzględnieniem sporządzania i zawierania umów na wykonanie robót budowalnych lub umów w relacji wykonawca – podwykonawca… [Czytaj więcej…]

Umowa o roboty budowlane

Dzisiejszy artykuł zacznę do podsumowania tego, co widzi każdy z nas od kilku lat. Galopująca inflacja, pandemia, bliższe i dalsze od naszego kraju konflikty zbrojne. To wszystko dość mocno zaczęło mieć bezpośrednie przełożenie na ceny, a co za tym idzie na nasze portfele.

Wiele artykułów prasowych o niepokojach lub konfliktach zbrojnych kończy się aktualnie na stwierdzeniu – skutkiem będzie wzrost cen energii, żywności oraz materiałów budowlanych.

Dlaczego?

Bo obecnie wiele materiałów jest sprowadzanych z zagranicy. Każde wzrosty np. ceny ropy naftowej (jak to ma się obecnie z powodu konfliktu na bliskim wschodzie) mają bezpośrednie przełożenie na ceny materiałów budowlanych transportowanych np. z Azji.

Już nie raz słyszałem od niejednego wykonawcy, pół żartem, pół serio, że „podpisaliśmy kontrakt w styczniu, a w marcu to już była inna rzeczywistość”. Stal droższa o kilkadziesiąt procent, beton z opóźnieniem, podwykonawcy renegocjują stawki. Problem w tym, że umowa o roboty budowlane została podpisana na konkretną kwotę – i inwestor nie widzi powodu, żeby płacić więcej.

Nieznajomość prawa szkodzi — pewnie nie raz słyszeliście to znane powiedzenie.

Najbardziej szkodzi chyba nieznajomość takiego prawa, które daje nam korzyści. Takiego, które daje nam uprawnienia i które pozwala na podjęcie walki (w tym przypadku z nieuczciwym inwestorem, o czym poniżej).

Muszę powiedzieć, że dzisiejszy wpis uważam za mega ważny (jak nie jeden z najważniejszych w całym moim blogu). Dlatego jest dłuższy niż zwykle, ale obiecuję same pozytywne informacje dla wykonawców, więc zapoznaj się z nim do końca.

Naprawdę zależy mi (tutaj stawiam się w roli edukatora, co mnie cieszy), aby każdy z wykonawców miał ŚWIADOMOŚĆ ISTNIENIA mało znanego i POMIJANEGO przepisu dotyczącego umowy o roboty budowlane. Instytucja ta jest według mnie potężnym narzędziem w ręku wykonawcy i skutecznym środkiem „nacisku” w razie braku płatności lub nieterminowych płatności.

TYM ŚRODKIEM NACISKU JEST GWARANCJA ZAPŁATY ZA ROBOTY BUDOWLANE.

Gwarancja zapłaty wynagrodzenia dla wykonawcy

Zasada ustalania zabezpieczeń w umowach o roboty budowlane

W umowach o wykonywanie robót budowlanych przyzwyczajeni jesteśmy, że zabezpieczenie zazwyczaj dotyczy należytego wykonania umowy i jest to zabezpieczenie oczywiście dla inwestora. Więcej o zabezpieczeniu należytego wykonanie umowy przeczytasz w artykule Gwarancja należytego wykonania umowy

Generalnie nie odkryję Ameryki jeżeli powiem, że szereg umów o roboty budowlane jest naszpikowanych zabezpieczeniami dla inwestora. Brakuje w nich jednak zabezpieczeń dla wykonawcy.

Jakie zdarzenie według mnie powoduje szereg sporów i komplikacji w procesie budowlanym?

Odstąpienie od umowy o roboty budowlane przez którąkolwiek ze stron.

Skutki odstąpienia są tak poważne, że ani wykonawca, ani inwestor nie chcą co do zasady z niego skorzystać. To absolutna ostateczność.

Ale czasami złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy jest konieczne.

Chciałbym Ci dzisiaj pokazać, czym jest odstąpienie od umowy o roboty budowlane i jakie ma skutki dla wykonawcy.

Odstąpienie od umowy w umowie z podwykonawcą

Kiedy można odstąpić od umowy o roboty budowlane?

Może zacznę od tego, że powodów do odstąpienia od umowy o roboty budowlane i możliwości dokonania takiego odstąpienia jest naprawdę sporo.

Kodeks cywilny przewiduje kilka sytuacji, w których strona umowy o roboty budowlane może od niej odstąpić. Nawet wtedy, gdy takiego uprawnienia nie ma w umowie. Te przepisy dają możliwość odstąpienia od umowy na tzw. zasadach ogólnych.

Chciałbym dzisiaj pokazać  bliżej, czym są kary umowne w kontekście umowy o roboty budowlane. Kiedy mają zastosowanie i jakie są ich granice.

I najważniejsze – jak wykonawca może się przed nimi skutecznie zabezpieczyć.

To kluczowy temat – bo choć kary umowne mają pełnić funkcję dyscyplinującą, zbyt często stają się narzędziem nadużyć.

Kary umowne – roboty budowlane

Kary umowne w budownictwie

Z mojej praktyki i doświadczenia wynika, że kary umowne to stały element każdej umowy o roboty budowlane.

Postanowienia dotyczące kar umownych w zdecydowanej większości dotyczą też wykonawców lub podwykonawców robót.

I na tle kar umownych powstaje też wiele sporów pomiędzy inwestorem a wykonawcą.

Kiedy kara jest ważna? Kiedy mogę walczyć o jej zmniejszenie? Od jakiej kwoty wynagrodzenia kara dla wykonawcy jest liczona?

Wielkimi krokami zbliżają się zmiany dotyczące zgłaszania podwykonawców robót budowlanych — czyli zmiany art. 647 (1) Kodeksu cywilnego.

Naprawdę wielkimi, bo ustawa o zmianie przepisów dotyczących składania sprzeciwu wobec wykonywania robót przez podwykonawcę została już uchwalona przez Sejm i aktualnie oczekuje na podpis przez prezydenta. Wejdzie w życie po upływie miesiąca od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Zmiany w składaniu sprzeciwu wobec wykonywania robót przez podwykonawcę

Zmiany w składaniu sprzeciwu wobec wykonywania robót przez podwykonawcę

Ustawodawca rezygnuje ze sztywnego terminu zgłaszania przez inwestora sprzeciwu do umowy podwykonawczej.

W wyniku nowelizacji w umowie o roboty budowlane inwestor i wykonawca (generalny wykonawca) będą mogli zastrzec krótszy termin na złożenie sprzeciwu. Wedle ich woli termin ten może być dowolny.

Wykonanie zastępcze, które chciałbym poruszyć dzisiaj, to temat trudny dla wielu wykonawców.

Dlaczego trudny?

Bo zastosowanie wykonania zastępczego przez inwestora może generować po stronie wykonawcy ogromne koszty. Czasami koszty te są zbyt duże i „napompowane”, a to dlatego że inwestorzy próbują obciążyć nimi wykonawcę ponad miarę, a wykonawcy często nie wiedzą jak się bronić przed zbyt wysokimi żądaniami inwestorów.

Wykonanie zastępcze dotyczy też umów podwykonawczych, bo przecież w ramach takiej umowy wykonawca jest zamawiającym wobec podwykonawcy.

Wykonanie zastępcze robót budowlanych

Wykonanie zastępcze – roboty budowlane

Jeżeli zlecasz prace podwykonawcom, to ten wpis jest niewątpliwie również dla Ciebie!

Wykonanie zastępcze robót budowlanych zazwyczaj ma źródło w umowie.

Wykonałeś prace budowlane, ale inwestor nie zapłacił? Nie tylko nie zapłacił, ale po dłuższym czasie zgłasza się do Ciebie z żądaniem naprawy rzekomych wad? Pamiętaj, że niedochodzenie zapłaty może spowodować przedawnienie roszczeń za roboty budowlane.

Moim zamysłem w momencie powstania tego bloga było jedno – pokazać wykonawcom jakie mają prawa wobec inwestora, czyli jak mogą się bronić i o czym muszą pamiętać.

Oczywiście obrona zależy często od indywidualnej sytuacji, ale dawka wiedzy ode mnie pozwoli spokojnie przeanalizować sytuację.

A po tej analizie wiesz też, do kogo się zgłosić w razie problemów, żeby skutecznie Cię bronił w sporze z inwestorem!

Przedawnienie roszczeń za roboty budowlane

Przedawnienie w branży budowlanej – jak nie stracić pieniędzy przez brak reakcji?

Dzisiaj dawka kolejnej wiedzy, tym razem na temat kluczowej instytucji w Kodeksie cywilnym – czyli przedawnienie roszczeń za roboty budowlane.

Powiem szczerze, że niezależnie od tego, po której stronie stoisz – musisz znać pojęcie przedawnienia roszczeń za roboty budowlane.

W świecie umów o roboty budowlane kaucja gwarancyjna i zatrzymanie części wynagrodzenia to powszechna praktyka.

Ale nie każdy wykonawca i inwestor dokładnie wie, jak te zabezpieczenia działają i czym się różnią. Szczególne znaczenie ma to dla wykonawcy i jego roszczeń o zapłatę wobec inwestora w ramach solidarnej odpowiedzialności inwestora.

Kaucja gwarancyjna

Kaucja gwarancyjna, a zatrzymanie części wynagrodzenia wykonawcy

Kiedy można zatrzymać pieniądze?

Na jak długo?

Czy kaucja gwarancyjna i kwota zatrzymana to to samo?

Zasady odpowiedzialności głównego wykonawcy za podwykonawców i pomocników

Wczoraj miałem telefon od jednego z Klientów (generalnego wykonawcy robót budowlanych) i pierwsze co usłyszałem to: „Panie Michale, jest problem z podwykonawcą”. A problem był poważny.  Dzisiaj chciałbym podzielić się z Wami tym problemem i opisać odpowiedzialność za podwykonawców.

O co chodziło?

Wykonawca zlecił dość duży zakres prac (duży mam na myśli rzędu kilkuset tysięcy) podwykonawcy. Nie wchodząc w szczegóły okazało się, po wizycie inspektora nadzoru inwestorskiego, że podwykonawca do swojej części prac użył niewłaściwych materiałów (a akurat przy tego rodzaju obiektu było to ważne).

Jaki był efekt – konieczność poprawienia robót o wartości kilkudziesięciu złotych. To i tak niewiele przy tym, jak gorzej mogło się to skończyć.

Pierwsza reakcja Klienta – „Przecież nie ja zrobiłem tą fuszerkę, więc nie odpowiadam prawda”?

Czy to prawda? Dzisiaj postaram się wyjaśnić jak działa odpowiedzialność za podwykonawców.

Odpowiedzialność za podwykonawców

Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez podwykonawców?

Wykonawcy często zapominają, że podpisując umowę z podwykonawcą, biorą na siebie odpowiedzialność za jego działania i zaniechania. I to niezależnie od tego, czy sami zawinili, czy nie.

W tym artykule wyjaśnię, jak działa odpowiedzialność za podwykonawców, kiedy ponosisz odpowiedzialność za jego błędy, co na ten temat mówi kodeks cywilny i – co najważniejsze – jak zabezpieczyć się umownie, żeby uniknąć kosztownych konsekwencji. Jeśli zatrudniasz podwykonawców i chcesz spać spokojnie – koniecznie przeczytaj do końca.

Dzisiejszy wpis będzie krótki, bo dotyczący jedynie ustalenia daty zawarcia umowy w wersji elektronicznej, ale równocześnie bardzo ważny z punktu widzenia prowadzenia robót, o czym na końcu.  

Ostatnio poproszono mnie o wyjaśnienie z pozoru błahej wątpliwości związanej z samym faktem zawarcia umowy o roboty budowlane, a mianowicie w jakiej dacie konkretna umowa została zawarta. Jesteśmy przyzwyczajeni do podpisywania umów w formie papierowej, ale w nasze życie (również zawodowe/biznesowe) wkracza coraz mocniej komputeryzacja.

Ustalenie daty zawarcia umowy

Data zawarcia umowy w wersji elektronicznej

W przypadku umowy zawieranej w formie pisemnej przez inwestora i wykonawcę podczas wspólnego spotkania nie mamy wątpliwości – jest to data wskazana na umowie.

Mniej oczywista jest data zawarcia umowy w wersji elektronicznej (tj. certyfikowanym podpisem elektronicznym), kiedy to zazwyczaj inwestor składa podpis innego dnia, niż robi to wykonawca.

Przewijanie do góry